Marka Olmak ya da Olmamak!

Ti­ca­ri ha­yat­ta kal­ma­nın öne­mi­nin far­kın­da olan­lar için mar­ka ol­mak, mar­ka oluş­tur­mak ol­maz­sa ol­maz­dır!  Çün­kü mar­ka­laş­mak pa­za­ra gir­mek ve pa­zar­da­ki ra­kip­ler­le mü­ca­de­le­de avan­taj sağ­la­mak ba­kı­mın­dan hat­ta öne geç­mek için ha­ya­ti önem ta­şı­yor. Bu­gün esa­sen tüm sek­tör­ler için "mar­ka­laş­ma" ko­nu­su ilk sı­ra­da yer alı­yor ya ­da al­ma­sı ge­re­ki­yor. Ta­bii mar­ka ol­mak için far­kın­da ol­mak­tan da­ha önem­li­si ile­ri­ye doğ­ru ol­du­ğu ka­dar, ge­ri­ye doğ­ru da öz­gün ve ni­te­lik­li bir bi­ri­ki­mi ge­rek­ti­ri­yor ve viz­yon ge­re­ki­yor. Özel­lik­le ta­rım gi­bi geç­mi­şe da­ir öz­gün ge­le­nek­sel de­ğer­ler­den bes­le­nen sek­tör­ler­de, geç­miş­te­ki bi­ri­kim, hi­ka­ye ve öz­gün­lük mar­ka­laş­ma ça­lış­ma­la­rın­da bü­yük avan­taj sağ­lı­yor. An­cak bu du­rum, ye­ni bir mar­ka oluş­tur­ma­nın mut­la­ka ge­ri­ye dö­nük ve­ri­ler­den bes­len­me­si­ni zo­run­lu kı­lı­yor an­la­mı­nı da çı­kar­mı­yor.  Pek çok ör­nek­te de gö­rül­dü­ğü gi­bi gü­nü­müz­de fark­lı­la­şa­rak ve be­nim­se­nen de­ğer­le­rin öne çı­ka­rıl­ma­sıy­la ye­ni bir mar­ka in­şa et­me­nin müm­kün ol­du­ğu gö­rü­lü­yor ve bu alan­da ça­lı­şan pro­fes­yo­nel­ler ko­nuy­la il­gi­li önem­li ge­liş­me­le­re im­za atı­yor. 
Mar­ka gü­ve­nin, stra­te­ji ise gü­ve­ni te­sis et­me­nin bir ara­cı ola­rak öne çı­kı­yor ve ka­lı­cı ve güç­lü bir mar­ka ol­mak için üre­ti­mi ger­çek­leş­ti­ren­ler­le tü­ke­ti­ci­le­rin bir­lik­te ya­pı­lan­dır­dı­ğı bir sü­re­ce, bir­bi­ri­ni bes­le­yen ve des­tek­le­yen bir eko­sis­te­me ih­ti­yaç bu­lu­nu­yor. Ta­bii bu­ra­da ka­rar­lı­lık, sür­dü­rü­le­bi­lir­lik, za­man yö­ne­ti­mi ve tu­tar­lı­lık bü­yük önem arz edi­yor. Özel­lik­le sür­dü­rü­le­bi­lir­lik için  bi­li­nen yön­tem­ler ve kav­ram­la­rın (Ta­nı, Ta­nım­la, Ta­nıt, Far­ket, Fark­lı­laş­tır, Far­kı­na var­dır, Al­gı­la, Al­gı oluş­tur, Al­gı­lat, Din­le, Dü­şün, De­ğer­len­dir, Unut­ma, Unut­tur­ma, Us­lan­ma) özüm­sen­me­si ge­rek­ti­ği­ni unut­ma­mak ge­re­ki­yor.
Siz mar­ka­laş­tı­ra­ma­dık­la­rı­mız­dan mı­sı­nız?
Ta­bii mar­ka ol­ma­yı ilk sı­ra­ya ko­yan­lar ya­nın­da, son sı­ra­ya hat­ta sı­ra­ya da­hi koy­ma­yan bir an­la­yı­şın ol­du­ğu da bi­li­ni­yor. Bu du­rum fir­ma­nın pi­ya­sa­da­ki ko­nu­mu ör­ne­ğin te­kel(mo­no­pol) ol­mak gi­bi, ya­da sek­tö­rel özel­lik­ler ve alış­kan­lık­lar­la iliş­ki­li ola­bi­li­yor. Bu kap­sam­da ge­le­nek­sel üre­tim sis­te­mi için­de ken­di yer ve ko­nu­mu­nu de­vam et­tir­mek­te bir güç­lük­le kar­şı­laş­ma­yan­lar, ra­ki­bi ol­ma­yan­lar, he­def bü­yüt­me­yi dü­şü­ne­me­yen­ler ben­zer bir an­la­yış­la sü­reç­te yer ala­bi­li­yor­lar. Mo­no­pol ve tü­rev­le­ri olan pi­ya­sa­lar dı­şın­da çe­şit­li ge­rek­çe­ler­le mar­ka­laş­ma­nın kar­şı­sın­da olan mar­ka­laş­ma­yı ge­rek­siz gö­ren an­la­yış ha­len  mar­ka­laş­ma­nın önün­de önem­li bir han­di­kap ola­rak dur­mak­ta­dır. 
Ye­rel­lik ve kü­re­sel­lik uyu­mu ya ­da aç­ma­zı!
Kü­re­sel re­ka­be­tin ak­tör­le­ri sa­nıl­ma­sın ki sa­de­ce ken­di ara­la­rın­da bü­yük pas­ta­dan pay al­mak için ra­kip­ler. Uzun­ca bir sü­re­dir ye­rel­de olan­la da il­gi­li­ler ve kü­çük ve de ye­rel gi­ri­şim­ci­le­rin bü­yük kü­re­sel ra­kip­le­ri var. Hat­ta po­tan­si­yel gö­rü­len alan­lar­da lo­kal iş­let­me­ler bü­yük ba­lık­lar ta­ra­fın­dan av­la­nır du­rum­da­lar. Kı­sa­ca ye­rel iş­let­me­le­rin ra­kip­le­ri ar­tık re­ka­bet ede­bi­le­cek­le­ri ka­dar kü­çük ve eş­de­ğe­ri olan iş­let­me­ler­den oluş­mu­yor. Bu ba­kım­dan ye­rel iş­let­me­le­rin de glo­bal iş­let­me­ler gi­bi "Kü­re­sel dü­şün, ye­rel dav­ran!" il­ke­si­ni dik­ka­te al­ma­la­rı, hat­ta da­ha faz­la bu ko­nu­ya il­gi gös­ter­me­le­ri ge­re­ki­yor. Ya­ni; "ye­re­lim, yö­re­se­lim ama kü­re­sel ra­kip­le­rim var ve bu şart­la­ra gö­re ken­di­mi ko­num­lan­dır­ma­lı­yım," nok­ta­sı­na gel­me­le­ri ge­re­ki­yor. Bu sü­re­cin uzun yıl­lar­dan be­ri ya­şan­dı­ğı ve esa­sen ye­ni ol­ma­dı­ğı söy­le­ne­bi­lir. "Ye­rel­le­şen kü­re­sel­lik" ola­rak ya ­da glo­ko­li­zas­yon ola­rak isim­len­di­ri­len bu dö­nem; bü­yük iş­let­me­le­rin kü­re­sel re­ka­bet­te ve mar­ka­nın de­vam­lı­lı­ğı­nı sağ­la­ma­da ye­rel has­sa­si­yet­le­ri ol­du­ğu­nu gös­te­ri­yor ve ay­rı­ca bir ba­kı­ma ye­rel iş­let­me­le­rin­se kü­re­sel ra­kip­le­ri ol­du­ğu­nu ifa­de edi­yor. Bu­ra­da son yıl­lar­da Tür­ki­ye'de de önem­li ge­liş­me sağ­la­nan Coğ­ra­fi İşa­ret­ler (Ge­og­rap­hi­cal in­di­ca­ti­ons) ve pa­tent ko­nu­su üze­rin­de dur­mak ge­re­ki­yor ve özel­lik­le yö­re­sel ürün­le­rin mar­ka­laş­ma­sın­da kul­la­nı­la­bi­le­cek olan en et­ki­li ulus­la­ra­ra­sı araç­lar­dan bi­ri­si ola­rak Coğ­ra­fi İşa­ret (Cİ) tes­ci­li ko­nu­su­nun yay­gın­laş­tı­rıl­ma­sı çok bü­yük önem ta­şı­yor. 
Gö­rül­dü­ğü gi­bi kü­re­sel­leş­mek için ye­rel­leş­mek, ye­rel­den güç al­mak, ye­re­li an­la­mak ve ye­re­le ha­kim ol­mak gün­dem­de ol­ma­ya de­vam ede­cek. Ta­bi­dir ki; ye­rel ka­la­rak kü­re­sel re­ka­be­te ka­pa­lı ol­mak için ba­zı ön­lem­ler ve ko­ru­ma­cı po­li­ti­ka­lar ge­liş­ti­ri­le­bi­le­cek ol­sa da, ye­rel­li­ği ko­ru­ya­rak kü­re­sel re­ka­be­te ha­zır ol­mak en doğ­ru yön­tem ola­cak­tır. Bu­ra­da mar­ka­laş­ma­nın ve mar­ka ol­ma­nın ge­ti­ri­le­rin­den ya­rar­lan­mak yö­nün­de­ki gi­ri­şim­le­rin il­gi­li sek­tör ak­tör­le­ri­ne bü­yük avan­taj sağ­la­ya­ca­ğı­nı söy­le­mek doğ­ru ola­cak­tır. 
Bu alan­da­ki ge­liş­me­le­rin ise "ürün­le­ri­ni mar­ka­laş­tı­ran­la­rın mar­ka­laş­tı­ra­ma­yan­la­ra ör­nek ol­ma­sı" şek­lin­de ce­re­yan et­me­si bek­len­mek­te­dir. Çün­kü kü­re­sel re­ka­be­tin hü­küm sür­dü­ğü bu dö­nem­de gi­ri­şim­ci­ler mar­ka­nın ge­ti­ri­le­rin­den ha­ber­dar ol­duk­ça ko­nu­ya il­gi du­ya­cak­lar ve bek­le­nen tep­ki­yi gi­ri­şim­ci ola­rak ve­re­cek­ler ve ha­re­ke­te ge­çe­cek­ler­dir. Bu­nun için mar­ka­laş­ma­nın iş ge­liş­tir­me­nin ay­rıl­maz bir par­ça­sı ol­du­ğu ger­çe­ğin­den ha­re­ket­le gi­ri­şim­ci­ler za­man için­de doğ­ru stra­te­ji­ler ge­liş­ti­re­rek sü­re­cin için­de ko­num­la­na­cak­lar­dır. Ta­bii bu­ra­da ka­mu­nun ve si­vil top­lu­mun yön­len­di­ri­ci­li­ği­nin ve sü­re­ci hız­lan­dı­rı­cı et­ki­ler­de bu­lun­ma­nın ne ka­dar önem­li ol­du­ğu açık­tır.

YORUM EKLE