Çorumlu hat sanatçısı Muharrem Gökşen’in İslam Tarihi ve Sanatları alanındaki yüksek lisans çalışması, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları tarafından kitaplaştırıldı.
“Yenicami Çeşme Yazılarında Anatomi” başlığını taşıyan eser, klasik hat sanatını estetik ve geometrik boyutlarıyla bilimsel bir perspektiften ele almasıyla dikkat çekiyor.
Hat sanatçısı Muharrem Gökşen, çalışmasında hat sanatının tarihsel gelişimine de ışık tutuyor. Başlangıçta daha çok dinî metinlerde kullanılan hat sanatının zamanla cami, mescit, türbe ve çeşme gibi mimari yapılarda önemli bir süsleme unsuru hâline geldiğini belirten Gökşen, bu sanatın mekânla uyumlu metinlerle hem görsel estetik hem de manevi derinlik oluşturduğunu belirterek, özellikle mimari eserlerde okunabilirliği artırmak amacıyla celî sülüs ve celî ta‘lik yazı türlerinin tercih edildiğini ifade etti.
Eserde, celî sülüsün en seçkin örneklerinden biri olarak Yenicami Sebili ele alınıyor. Gökşen, bu yapıdaki kitabeleri hem estetik hem de anatomik açıdan inceleyerek önemli bir boşluğu doldurmayı hedefliyor.
Hat sanatı eğitiminde meşk kitaplarının önemine de değinen araştırmacı, sülüs, nesih, ta‘lik, rik‘a ve divanî gibi yazı türlerinin öğrenilmesinde bu kaynakların büyük kolaylık sağladığını belirtiyor. Ancak özellikle mimari yapılarda yaygın olarak kullanılan celî sülüs hattının harf anatomisini detaylı şekilde ele alan kapsamlı bir kaynağın eksikliğine dikkat çekiyor.
Bu eksikliği gidermek amacıyla hazırlanan çalışmada, hattat Sami Efendi’ye ait on iki satırlık kitabe detaylı biçimde analiz edildi. Gökşen, seçimin nedenini bu eserin hem kendi dönemine hem de sonraki hattatlara ışık tutması olarak açıklıyor.
Araştırmada yalnızca harflerin yapısı değil, aynı zamanda tezyinî (süsleyici) unsurlar da ölçülendirilerek incelendi. Râkım Efendi ekolünün önemli temsilcilerinden olan Sami Efendi’nin yenilikçi yaklaşımı, müstakil harfler üzerinden yapılan karşılaştırmalarla ortaya kondu. Ayrıca, kitabelerdeki kartuş düzeni ve istif anlayışı da ayrı ayrı değerlendirilerek kapsamlı bir analiz sunuldu.
“Yenicami Çeşme Yazılarında Anatomi”, hat sanatına ilgi duyan araştırmacılar ve sanatseverler için önemli bir başvuru kaynağı olma özelliği taşıyor.