Farsçada ta'zim için eğilmek, kulluk, ibadet anlamına gelen namaz, sözlükte dua etmek, ibadet etmek, bağışlanma dilemek, yalvarmak manalarındaki Arapça salat kelimesi karşılığı olarak Türkçeye geçmiştir. Terim olarak tekbirle başlayıp selamla son bulan, belirli hareket ve sözlerden oluşan bedeni ibadeti ifade eder. (İslam ansiklopedisi 32. Cilt sayfa 350) Ramazan ayı ise ay takvimi itibariyle dokuzuncu; üç aylar adıyla meşhur olup İslam dinine göre kutsal sayılan ayların sonuncusu, on bir ayın sultanı, oruç ve Kur'an ayıdır. (Bakara suresi 185. Ayet)
Âlemlerin Rabbi (Fatiha suresi 1. Ayet) yoktan var edip rızıklandıran, terbiye edip yöneten, yegâne hüküm ve yetki sahibi olan yüceler yücesi Allah'u Azimüşşan, ilk insanı topraktan (Ali-imran suresi 59. Ayet) eşini ( Havva'yı) Ondan yaratan ve ikisinden birçok erkekler ve kadınlar üretip yayandır. (Nisa Suresi 1. Ayet) İnsana mahlûkatının en şereflisi olma fırsatını veren Allah'u zü'l- Celâl, bu şerefe kavuşmasını en kısa ifadeyle "iman ve salih amel" şartına bağlamıştır.(Tin suresi 4. ve 5. Ayetler, Asr suresi 2. Ve 3. ayetler)
Cenab-ı Hak, kendisine biçtiği en değerli mahluk olma vasfına ulaşabilmesi için, ezelî ve ebedi kelamı olan Kur'an ve onu fiilen yaşayıp açıklayan Hab?b-i Edîbi ile hidayet yıllarını göstererek rehberlik etmiştir. Nitekim Bakara suresi 22. ayeti-i kerimesinde : "Ey insanlar! Rabbinize ibadet ( kulluk) edin." Buyuran Rabbimiz, bu ibadetlerin neler olduğunu ve ana hatlarıyla nasıl eda edileceklerini beyan buyurmuş, peygamberinin açıklamaları ve bizzat uygulaması ile detayları ile öğrenmelerini sağlamıştır. Bu ibadetlerin başında gelen hac ibadeti ile yükümlülük ömür de bir defa iken; zekat yılda bir defa; oruç ise yılda bir ay zorunlu olarak eda edilen ibadetlerdir. Bu ibadetlerle beraber İslam'ın beş temel esasından biri olan (Buhari imam 1, Müslim iman 9, Nisaii iman 13) Asıl konumuz namaz ise, bütün mükellefler için ( hanımlara ait özel haller hariç) şuuru yerinde olduğu müddetçe, yatalak hasta da olsa, başıyla (hatta bazı ulemaya göre gözüyle) ima etmek zorunda kalsa dahi terk edemeyeceği bir ibadettir. Hastalık, sefer ve hatta savaş halinde cephede bile belli kolaylıklar sağlanmış, terkedilmemesi istenmiştir.
Kur'an-ı kerimde hemen bütün ilâhî dinlerde mevcut olan namaz ile müslüman yıl içindeki her bir gün; günde beş defa Rabbinin huzuruna kabul edilir. Namaz öncesi âdeta hades ve necasetten temizlik ile maddeten ve manen temizlendikten sonra, setr-i avret ile Rabbine ve çevresine karşı edebî, kıbleye yönelmekle müslümanların birlik ve beraberliği, vakit ile planlı programlı bir hayat sahibi olmayı, niyet ile kendini işine konsantre etmeyi prensip haline getirir. Namaz ile belirli aralıklarla günlük meşguliyetleri arasında Rabbinin huzurunda olmak ve ona karşı görevini yapmakla ruhen rahatlamış olur. Namazın içindeki söz ve davranışlar da onun akıl, ruh ve beden sağlığına katkıda bulunur. Kur'an-ı Kerimde defalarca namazdan bahsen yüce Rabbimiz, bazı ayetlerde namazı emretmiş, bazılarında kılındığında elde edilecek mükâfatlardan, bazılarında ise kılınmadığında verilecek cezalardan bahsetmiştir. (İslam Ansiklopedisi cilt 32 sayfa 351)
İsmail ERSOY
Mecitözü Müftüsü