Anadolu Harekâtının başı olan Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarını gece gündüz düşündürmeye başlamıştı. İstanbul Hükümeti'nin yayınlayıp Anadolu'nun her tarafına gönderilen bu fetvâların tesirlerini sıfıra indirmek ve aldanmış olan bilinçsiz vatandaşlara hakikati anlatmak gerekiyordu. Bunun için de, Anadolu'nun da bir fetvâ çıkarması ve böylece de ayni silâhla cevap verilmesi zaruri bir hal almıştı. İşte bu esnada, Ankara'nın manevî mimarları durumunda olan Müftü Rifat Efendi ve diğer ulemâ tarafından, İslâmî esaslara tamamen uygun bir fetvâ hazırlanıp Anadolu'daki Müftülerin tasdiklerine sunulmak üzere telgrafla yurt çapına gönderilmişti. Anadolu ulemâsı da bu isteği hiç tereddüt etmeden tasdik etmişti. Böylece de, İstanbul Hükümeti'nin tek imzalı fetvâlarına karşı 152 din adamının tasdik ettiği fetvâlar Anadolu'da münteşir çeşitli gazetelerde yayınlanmıştı. Böylece de, bir takım tereddüt ve şüpheye düşen Anadolu halkının şüpheleri giderilmiş oluyordu.
Türk Milleti'nin büyük imkânsızlıklar içerisinde giriştiği Millî Mücâdele'nın zaferle sonuçlanmasında ve Türk'ün harimi ismetinin kurtarılmasında bu fetvâların büyük ölçüde rolü olduğu dost ve düşman herkes tarafından kabul edilmiştir.
Mustafa Kemal Paşa'nın, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ayak bastığı andan itibaren ateşlediği Türk Milli Mücadelesinde İslâmî motiflere bir takım konuşmalarında ve beyânatlarında yer verdiğini görüyoruz. Millî Mücâdele'nın manevî motoru "Kuvay-ı Milliyye Ruhudur”. Bu düşünce de "Müslüman Türk'ün mücadele ruhu" şeklinde nitelendirilebilir. Şöyle ki, Osmanlı İmparatorluğu'nun toplum yapısı "Millet Sistemi" olarak isimlendirilmektedir. Mustafa Kemal Paşa, Trablusgarp Savaşı'ndan beri cepheden cepheye koşan Türk'ü bu defa kendi özvatanının savunmasını beklediği milletinde birliği sağlayıcı ve istiklâl hedefine doğru hareketlendirici en etkin felsefi motor olarak İslâm'ı görmesi ve buna sarılması tabiidir. "Hakimiyet bilakaydüşart milletindir" diyerek M. Kemal Paşa'nın Ankara'da milli iradeyi temsîlen açtığı Meclis'e bir tek Müslüman olmayan üye sokulmamıştır. Sömürge altında bulunan Müslüman tebaaya Mustafa Kemal Paşa'nın "Dinsiz bir ittihatçı" olduğunu ve Kuvay-ı Milliye’nin ise Padişa'ha ve hilafete karşı olduğu propagandasını yayan İnglizlizlere karşı Ankara, İslamcılık anlayışını açıkça sergilemek zorundaydı. Ankara'nın, bilhassa Güney Asya Müslümanlarına hitaben yayınladığı broşür ve beyannamelerde, Ermeni ve Yunan’ın Müslümanları duçar bıraktığı mezalimden bahisle Türk'ün davasının; "Sekizyüz milyon İslâm'ın Kıble-i uhuvvetini başında tutan bir ümidin istiklâl mücadelesi" olduğu vurgulanıyordu, Türkiye Büyük Millet Meclisi, "Halife ve
(1-İrâde-i Millîye (Sivas) 22 Nisan 1920 Perşembe; Açıksöz (Kastamonu) 25 Nisan 1920 Pazar; Hakimiyet-i Miniye, 5 Mayıs 1920 Çarşamba; İzmir'e Doğru, 2 Mayıs 1920 Pazar.)
Padişahımızı düşman tazyikinden kurtarmak, Anadolu'nun parça parça şunun bunun elinde kalmasına mani olmak, payitahtımızı yine anavatana bağlamak için çalışıyor" diye beyannameler yayınlıyordu.
Mustafa Kemal Paşa, Padişah'a karşı olmadığını göstermeğe özellikle dikkat etmiştir. 16 Mart 1920'de İstanbul'un resmen işgal edilerek Meclis-i Mebusanın dağıtılmasından sonra Ankara'da bir Meclis'in toplanması için yaptığı çağırıda; "Saltanat ve Hilafet'in dokunulmazlığı ve bağımsızlığını korumak amacını taşıdığını" önemle belirtmiştir. 26 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisi Reisi imzasıyla çekilen telgrafta; "Padişahımız! Kalbimiz sadâkat ve bağlılık duyguları ile dolu olarak, tahtınızın etrafında her zamandan daha sıkı bir bağla toplanmış bulunuyoruz, toplantısının ilk sözü, Halife ve Padişah'ına sadakat olan Büyük Millet Meclisi, son sözünün, yine bundan ibaret olacağını, size en büyük tazim ve huşu ile arz eder" deniliyordu.
İngiltere, Hilafetin Türklerin elinden alınmasını istiyordu. Hindistan Müslümanları ise Halifeliğin devamını istiyor ve Mustafa Kemal'in Anadolu'da İslâm için savaştığına inanıyorlardı. Arap ülkelerinin bağımsızlık için Osmanlı Devleti'ne karşı ayaklanmalarını ihanet sayıyorlardı. Aslında başta Hindistan olmak üzere, İslâm ülkelerinde Türk Milliyetçiliği, yalnızca Müslüman halkın Batı egemenliğine karşı başkaldırmasının öncüsü olarak görülüyordu.
(DEVAM EDECEK)
(2-Mim Kemal Öke, Güney Asya Müslümanları’nın İstiklâl Davası ve Türk Milli Mücadelesi, Ankara, 1988, Kültür Bak. s. 54-56.
3-N. H. Uluğ, Siyasi Yönleriyle Kurtuluş Savaşı, İst. 1973, s. 225.
4-Ömer Kürkçüoğlu, Türk İngiliz İlişkileri (1919-1926), Ankara, 1978, Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, s. 83)
