Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen “Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi” kapsamında pilot il olarak seçilen Çorum’da saha çalışmaları başladı.
Çorum genelinde yürütülecek çalışmalar kapsamında merkez, ilçe ve köy mezarlıkları taranacak. İlk etapta Hıdırlık ve Ulu Mezarlık gibi tarihî mezarlıklarda incelemeler gerçekleştirilecek, ardından il genelindeki Türk-İslam dönemine ait mezar taşları ve kitabeler sistemli şekilde kayıt altına alınacak.
Çalışmalarla birlikte tarihî mezar taşlarının korunması, belgelenmesi ve gelecek nesillere aktarılması hedefleniyor. Projenin sağlıklı şekilde yürütülmesi için kamu kurumları, yerel yönetimler ve vatandaşların desteğinin önemli olduğu belirtildi.
GÜNDOGDU: HER ESER GEÇMİŞİN SOSYAL HAYATINI VE KÜLTÜREL KİMLİĞİNİ GELECEĞE TAŞIYOR
Araştırma Başkanı ve Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekan Yardımcısı Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Oktay Gündogdu, kültürel mirasın bir milletin hafızasını oluştura en önemli unsurlardan biri olduğunu belirterek, “Geçmiş medeniyetlerden günümüze ulaşan her eser, yalnızca taş, ahşap ya da tuğladan ibaret olmayıp, ait olduğu dönemin sosyal hayatını, inanç dünyasını, estetik anlayışını, sanat seviyesini ve kültürel kimliğini geleceğe taşıyan önemli birer tarihî belgedir. Bu mirasın korunması, belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması ise hepimizin ortak sorumluluğudur.” dedi.
Gündogdu, Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Çalışması'nın, Türk-İslam dönemine ait mezar taşları ve kitabelerin bilimsel yöntemlerle kayıt altına alınmasını hedefleyen önemli kültürel miras projelerinden biri olduğunu belirtti.
MEZAR TAŞLARI BİLİMSEL YÖNTEMLERLE İNCELENECEK
Proje kapsamında sahada bulunan her bir mezar taşı ve kitabenin bulunduğu konumda ayrıntılı şekilde inceleneceğini ifade eden Gündogdu, yüksek çözünürlüklü fotoğraflama yapılacağını, ölçümlerinin alınacağını, GPS koordinatlarının belirleneceğini ve kitabelerde yer alan metinlerin bilimsel yöntemlerle kayıt altına alınacağını söyledi.
PROJE, KORUMA POLİTİKALARINA BİLİMSEL VERİ SAĞLAYACAK
Elde edilen verilerin Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Ulusal Veri Tabanına aktarılacağını kaydeden Gündogdu, böylece araştırmacılar, koruma uzmanları ve ilgili kurumlar için güvenilir ve sürdürülebilir bir bilgi altyapısı oluşturulacağını ifade etti.
Projenin yalnızca envanter üretmeyi amaçlayan teknik bir çalışma olmadığını vurgulayan Gündogdu, konuşmasında şunları söyledi:
“Aynı zamanda kültürel miras yönetimi alanında dijital dönüşümü esas alan, koruma politikalarının bilimsel verilerle şekillendirilmesini sağlayan ve ulusal ölçekte örnek gösterilen önemli bir uygulamadır. Nitekim proje, geliştirdiği dijital altyapı ve kurumsal yönetim modeliyle Kurumsal Yönetişim Jüri Özel Ödülüne layık görülmüş; kültürel miras alanında ülkemizin vizyon projeleri arasında yerini almıştır.
ÇORUM’UN ÇOK KATMANLI TARİHİ GÜN YÜZÜNE ÇIKARILACAK
Çorum, binlerce yıllık tarihî geçmişiyle Anadolu'nun en önemli kültür havzalarından biridir. Hititlerden başlayarak Frig, Pers, Roma, Bizans, Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerine uzanan çok katmanlı kültürel birikimiyle bu topraklar, Anadolu medeniyetlerinin sürekliliğini yansıtan önemli merkezlerden biridir. Özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden günümüze ulaşan mezar taşları, hazireler, türbe çevreleri, cami ve medrese kitabeleri; yalnızca defin kültürünü yansıtan eserler değildir. Bunlar aynı zamanda hat sanatının, taş işçiliğinin, süsleme anlayışının, dönemin estetik zevkinin ve vakıf medeniyetinin en önemli belgeleri arasında yer almaktadır.
Bir mezar taşı üzerinde yer alan kitabe; bazen bir hattatın sanatını, bazen bir taş ustasının maharetini, bazen de yaşadığı dönemin sosyal yapısını, mesleklerini, unvanlarını, aile ilişkilerini ve inanç dünyasını günümüze ulaştırmaktadır. Bu yönüyle mezar taşları; tarih, sanat tarihi, epigrafi, sosyoloji, antropoloji, şehir tarihi ve kültürel miras araştırmaları açısından vazgeçilmez birincil kaynak niteliğindedir.
HIDIRLIK VE ULU MEZARLIK’TAN BAŞLAYACAK
Çorum’da yürütülecek çalışmalar, merkez başta olmak üzere ilçe ve köy mezarlıklarını kapsayacak; Hıdırlık ve Ulu Mezarlık gibi tarihî mezarlıklardan başlayarak il genelindeki Türk-İslam dönemine ait mezar taşları ve kitabeler sistematik olarak kayıt altına alınacaktır. Bu süreçte ilgili kamu kurumlarımızın, yerel yönetimlerimizin ve vatandaşlarımızın göstereceği destek, çalışmanın sağlıklı biçimde yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Saha araştırmaları sırasında kültürel mirasımıza ait her unsur, bilimsel etik ilkeleri doğrultusunda değerlendirilecek; eserlerin korunmasına azami hassasiyet gösterilecektir. Amacımız yalnızca mevcut eserleri belgelemek değil, aynı zamanda gelecek nesillere eksiksiz aktarılabilecek kalıcı bir kültürel hafıza oluşturmaktır.
‘GEÇMİŞİNİ KORUYAN TOPLUMLAR, GELECEĞİNİ SAĞLAM KURAR’
İnanıyoruz ki bugün kayıt altına alınan her mezar taşı, yarının araştırmacıları için güvenilir bir kaynak; geleceğin kültürel miras politikaları için ise sağlam bir veri zemini oluşturacaktır.
Bu vesileyle, başta Kültür ve Turizm Bakanlığımız ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüz olmak üzere projeye katkı sunan tüm kurum ve kuruluşlara teşekkür ediyor; saha çalışmalarında görev alacak uzmanlarımıza başarılar diliyorum.
Ayrıca, tarihî mezarlıklarımızın korunması konusunda gösterecekleri duyarlılık ve sağlayacakları katkılar dolayısıyla Çorumlu hemşehrilerimize de şimdiden teşekkür ediyorum.
Geçmişini koruyan toplumlar, geleceğini daha sağlam temeller üzerine inşa ederler. Bizler de ecdadımızın taşlara emanet ettiği bu sessiz hafızayı koruyarak, bilimsel yöntemlerle kayıt altına almaya ve gelecek kuşaklara aktarmaya kararlılıkla devam edeceğiz.”
