YKS yerleştirme sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte evlerde bir telaş başladı. Hayali kurulan bölümler kazanıldı, heyecanla yeni şehirlerin rehberleri incelendi, valizler doldu ve eksik listeleri birer birer tamamlandı. Ancak büyük bir gurur ve sevinçle gölgelenen, bu yoğun koşturmacanın arasında genellikle gözden kaçırılan çok kritik bir eşik daha var. Heyecanla kapısından girilecek o yeni hayata ve üniversiteye uyum sağlama süreci.
Üniversiteye adım atmak, bir gencin hayatındaki en keskin dönüm noktalarından biridir. Yıllar süren sınav maratonları, sonu gelmeyen soru bankaları ve kılavuz listeleri geride kalmış; yerini heyecanlı bir bekleyişe bırakmıştır. Günlerdir valizler hazırlanır, yeni odanın eksikleri tamamlanır, eksik eşya listeleri tutulur. Ancak o valizlerin içine yalnızca kıyafetler veya kitaplar konmaz; çocukluktan yetişkinliğe uzanan o büyük köprünün ilk adımları, umutlar, hayaller ve kaçınılmaz bir endişe de hissedilir.
Çoğu genç için üniversite, aile evinden ve alışık olduğu güvenli limandan ilk defa uzun süreli ayrılış anlamına gelir. Yıllardır her sabah uyanıldığında görülen yüzler, hazır bulunan sofralar ve sığınılan baba ocağı artık bir telefon ekranı kadar uzaktadır. Üstelik bu ayrılık sadece bir mekan değişimi değildir. Türkiye’nin farklı bölgelerinden, bambaşka kültürel kodlardan gelen insanlarla aynı amfide, aynı yurtta, hatta aynı oda içinde buluşmaktır.
Memleketinden çıkıp bambaşka bir coğrafyaya, farklı bir şehir kültürüne adım atan genç için ilk aylar hafif bir kültür bocalama dönemi yaratabilir. Şiveler, alışkanlıklar, yemek kültürleri ve yaşam tarzları çatışabilir; genç kendini aniden bir renk karmaşasının ortasında bulabilir. Ancak tam da bu noktada hayatın en büyüleyici dersi başlar: Çeşitliliği kucaklamak. Bu kültür karmaşası, zamanla gencin vizyonunu genişleten, dünyayı tek bir pencereden değil çok boyutlu görmesini sağlayan devasa bir zenginliğe dönüşür.
Üniversite yılları, sadece akademik bilgi edinme süreci değildir. Hayatı göğüsleme sanatının öğrenildiği ana sahnedir. Genç, ailesinden gelen harçlıkla ilk defa bütçe yönetmeyi öğrenir. Bir ay boyunca o parayı yetirmek, faturalarla ya da günlük harcamalarla yüzleşmek, kendi ayakları üzerinde durmanın en somut ilk provasıdır. Bunun da ötesinde, bu kampüs kapısından içeri giren bir insan, hayat boyu sürecek dostlukların tohumunu atar. Üniversite sıralarında paylaşılan notlar, geç saatlere kadar süren kantin sohbetleri, bazen bir ömür sürecek dostluklara, hatta hayat arkadaşlığına evrilir.
Günümüzde, değişen ekonomik şartlar ve istihdam dengeleri nedeniyle üniversite okumaya yönelik bakış açısının belli oranlarda sarsıldığı, gelecek kaygısının gençlerin omzuna erken yaşta yüklendiği bir gerçektir. Ancak üniversite eğitimi sadece bir diplomadan ya da meslek edinme garantisinden ibaret değildir. Üniversite kapısından içeri girmek; birey olmayı, kriz çözmeyi, yalnızlıkla barışmayı ve özgürlüğün getirdiği sorumluluğu taşımayı öğrenmektir. Kısacası üniversite, hayatı öğrenmenin en dönüştürücü yollarından biridir.
Tam da bu hassas uyum sürecinde, en kritik görev anne ve babalara düşmektedir. Nitekim genç artık 18 yaşını geçmiş, yasal olarak bir yetişkin sayılsa da hayatının en büyük dönüşümlerinden birini yaşarken hala ailesinin güvenli şefkatine ihtiyaç duyar. Uyum sağlamakta zorlanan, ev hasreti çeken ya da yalnız hisseden bir gence yaklaşırken kurulan cümlelerin dili hayati önem taşır.
"Sana o kadar masraf yaptık, yapamıyorsan bırak dön!" ya da "Katlanmak zorundasın, orada kalacaksın!" gibi keskin, yargılayıcı ve baskıcı ifadeler, gencin üzerindeki kaygı yükünü katlayarak artırır. Bunun yerine, "Zorlandığını biliyorum ve seni anlıyorum. Sen bu sürecin üstesinden gelebilecek güçtesin; ancak kendini gerçekten kötü hisseder ve istemezsen kapımız sana her zaman açık," diyebilmek, gence en büyük güvenceyi verir. Geri dönebileceğini bilen bir genç, kalıp mücadele etme cesaretini daha kolay bulur.
Ayrıca bu ilk aylarda aileler iletişimi koparmamalıdır. İmkanlar elveriyorsa ilk haftalarda küçük ziyaretler yapmak ya da gencin hafta sonu eve gelmesini sağlamak; imkanlar kısıtlıysa her gün düzenli ve samimi görüntülü aramalar gerçekleştirmek bağları güçlü tutar. Ancak bu aramalar bir denetim havasında değil samimi bir merak duygusuyla yapılmalıdır. "Bugün ne yedin?" sorusunun ötesine geçip "Kampüste seni şaşırtan bir şey oldu mu?", "Bugünkü derste ilgini çeken bir konu tartışıldı mı?", "Arkadaşlarınla nasıl vakit geçiriyorsunuz?" gibi okul hayatına ve derslere yönelik merak uyandırıcı sorular sormak, gencin odağını sorunlardan çok yeni yaşamına çevirmesine yardımcı olur. Çevrenizde benzer süreçlerden geçmiş, ilk başlarda zorlanıp sonradan uyum sağlamış gençlerin deneyimlerini onlarla paylaşmak da "yalnız değilim" duygusunu pekiştirecektir.
Unutmayalım ki bir kuşu yuvadan uçurmak sadece kuş için değil yuva için de bir alışma sürecidir. Sabırla, anlayışla ve açık bir iletişimle yaklaşıldığında, bu ilk bocalama dönemi yerini kendi ayakları üzerinde gururla duran, olgun bir yetişkinin doğuşuna bırakacaktır.
