"Okumak, dünyayı susturmanın
nazik bir yoludur."
ItaloCalvino
Kaygı çoğu zaman sadece psikolojik bir olgu gibi ele alınır. Oysa kaygı, bedeni de içine alan bütüncül bir deneyimdir. Kalp çarpıntısı, kas gerginliği, mide ve baş ağrıları, nefes darlığı sürece eşlik edebilir. Hatta bazı anlarda, özellikle panik düzeyine ulaştığında kişi kalp krizi geçirdiğini dahi düşünebilir. Son bir aydır kaygıyla yoğun biçimde mücadele ederken şunu fark ettim. Okumak benim için yalnızca psikolojik bir uğraş değil aynı zamanda bedensel bir sakinleşme alanım olmuş.
Bulduğum her boşlukta okumaya başladım. Kitabım her zaman çantamdaydı. Bir yere giderken bir arkadaşımı beklerken, gece uyku gelmediğinde kaygının beni esir almasını engellemek için okumaya başladım. Bu, düşünmekten tamamen vazgeçmek anlamına gelmiyordu. Çünkü başlarda dikkatimi bile toplamak çok zordu. Kaygılarımla hâlâ düşünsel düzeyde temas ediyordum. Ancak okurken duygularımın yoğunluğunun azaldığını, bedenimin gevşediğini, nefesimin düzenlendiğini fark ettim.
Bilimsel çalışmalar bu deneyimi destekler niteliktedir. Araştırmalar, kitap okumanın kan basıncını düşürdüğünü, kas gerginliğini azalttığını ve fiziksel bir rahatlama sağladığını ortaya koyuyor. Yüksek kaygının bedensel belirtilerle bu kadar iç içe olduğu düşünüldüğünde, bu etki küçümsenemez. Hatta bazı çalışmalar, yalnızca altı dakikalık bir okumanın bile stres seviyesini yüzde 60'a kadar düşürebildiğini gösteriyor.
Yüksek kaygının bir diğer özelliği, zihni sürekli aynı problemlerin etrafında döndürmesidir. Çözülememiş meseleler, tekrar tekrar düşünülerek zihinde olduğundan daha büyük ve içinden çıkılmaz bir hâl alabilir. Okumak bu noktada dikkati güvenli bir şekilde yönlendiren bir araç işlevi görür. Zihni tamamen susturulamaz ama onu tek bir noktaya kilitleyerek aşırı yüklenmeyi azaltır. Okurken yaşanan şey problemlerden kaçmak anlamına gelmez.Onlara biraz mesafe koyabilmektir.
Okumanın bir başka önemli etkisi ise empatiyle ilgilidir. Yüksek kaygı çoğu zaman utanç ve yoğun özeleştiriyle birlikte seyreder. Kişi kendini yetersiz hisseder, sert bir iç sesle kendini yargılar. Yapılan araştırmalar, özellikle edebi metinler okumanın empati becerisini geliştirdiğini göstermektedir. Başkalarının duygularını, çatışmalarını ve kırılganlıklarını anlayabilen bir zihin, zamanla bu şefkati kendine de yöneltebilir.
Ayrıca okumak, bakış açısını genişletir. Kurgusal karakterlerin yaşantıları üzerinden düşünmek, kişinin kendi hayatına başka açılardan bakabilmesine imkân tanır. Kendi problemlerimize doğrudan çözüm sunmasa bile düşünme biçimimizi esneterek yeni kapılar aralayabilir.
Elbette okumak yüksek kaygının tek ilacı değildir. Profesyonel destek, sosyal ilişkiler ve diğer baş etme yolları çoğu zaman gereklidir. Ancak sevdiğimiz ve hayatımıza zaten dahil olan bu etkinlik, kaygıyla mücadelede güçlü bir destekleyici olabilir. Bazen yapılabilecek en anlamlı etkinlik zihni susturmaya çalışmak değildir.Onu güvenli bir metne emanet etmektir.
Okuma alışkanlığı edinmekte zorlanıyorsanız, bunu tek başınıza başarmanız gerektiğini düşünmek yük olabilir. Böyle durumlarda kitap okumayı seven arkadaşlarınızdan öneri almak, onların heyecanını dinlemek iyi bir başlangıç noktasıdır. Sosyal medyada kitap paylaşımları yapan sayfaları takip etmek de hem ilham verici hem de motive edici olabilir. Okuma serüvenini mutlaka zor kitaplarla sürdürmek zorunda değilsiniz.Ağır bir dünya klasiğini okurken araya kısa, akıcı ve iyi hissettiren kitaplar eklemek süreci çok daha sürdürülebilir kılar. Bir kitabı elinize alır almaz bitirme baskısı yaratmak yerine, zorlayıcı bir metnin ortasında nefes alabileceğiniz başka bir kitapla devam etmek ruhunuzu korur. Buradaki asıl amaç görev tamamlamak değilkendinize iyi gelen bir alan açmaktır. Zamanla bu alışkanlık yerleştikçe yeni kitapları merak etmek, kitapçıya gitmek ve raflara bakmak daha keyifli hâle gelir. Okuduklarınızı eşinize, sevdiğinize ya da arkadaşlarınıza anlatmak ise yeni bir paylaşım ve iletişim alanı yaratır.Bu da insana iyi gelir. Başlangıçta kısa kitaplar seçmek, kendinizi daha güvende ve konforlu hissetmenizi sağlayabilir.